Xuất khẩu LĐ sang Trung Đông: Có nên đi ồ ạt?

Thứ ba, 11/03/2008

Lao động VN tại Doha (Qatar) giải trí sau giờ làm việc với cờ tướng và hút thuốc lào - Ảnh: Đ.B.

 Gần đây, VN đã xem Trung Đông như một thị trường xuất khẩu lao động (XKLĐ) chủ lực, với số lượng lao động (LĐ) dự kiến đưa sang thị trường này lên đến hàng chục ngàn, thậm chí hàng trăm ngàn người/năm.

XKLĐ không chỉ là biện pháp nhằm tạo việc làm, mà còn để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Những năm qua, hoạt động XKLĐ đã hỗ trợ hàng trăm ngàn gia đình thoát nghèo, cải thiện đời sống. Tuy nhiên, đứng trước chủ trương đưa ồ ạt LĐ sang Trung Đông có nhiều ý kiến khác nhau, trong đó phần lớn bày tỏ sự băn khoăn, lo ngại.

Thứ nhất, không thể phủ nhận một số quốc gia khu vực Trung Đông là nơi có khả năng tiếp nhận LĐ nước ngoài với số lượng lớn. Tuy nhiên, mức lương trả cho LĐ nước ngoài, nhất là LĐ phổ thông khá thấp, chỉ trên dưới 200 USD/người/tháng, xấp xỉ thu nhập tại Malaysia trong khi mặt bằng giá cả đắt đỏ hơn nhiều.

Thứ hai, Trung Đông là khu vực có khí hậu rất khắc nghiệt, nhiệt độ ban ngày thường trên 40OC, thậm chí trên 50OC. Trong khi đó, công việc chủ yếu dành cho LĐ VN là ở các công trường xây dựng (tại Qatar và UAE). Người LĐ VN sẽ rất khó thích ứng với điều kiện khí hậu như vậy. Bên cạnh đó, một đặc điểm của khí hậu sa mạc là mức độ chênh lệch nhiệt độ giữa ban ngày và ban đêm rất lớn, lên đến hàng chục độ. Điều này không khỏi khiến nhiều người liên tưởng tới việc mỗi năm có tới trên một trăm LĐ VN bị "đột tử" tại Malaysia.

Thứ ba, ngoài UAE là nơi có thể tiếp nhận một số LĐ có nghề, chủ yếu làm việc trong các nhà hàng, khách sạn, còn các quốc gia khác đều tiếp nhận LĐ phổ thông, làm các công việc giản đơn. Như vậy, người LĐ sẽ học hỏi được gì về tác phong công nghiệp cũng như trình độ công nghệ ở địa bàn này?

Cuối cùng, với mục tiêu giải quyết việc làm, trong khi rất nhiều nhà máy, xí nghiệp ở các khu công nghiệp, khu chế xuất trong nước thiếu LĐ; thu nhập của LĐ trong nước không thấp hơn (xét trong tương quan với mặt bằng giá cả) so với LĐ làm việc ở Trung Đông. Vậy có cần thiết phải đưa LĐ sang Trung Đông để "giải quyết việc làm" hay không?

Một điểm nữa thiết nghĩ cũng cần được đề cập, đó là do những khác biệt về văn hóa, tôn giáo và luật pháp, nên quan hệ LĐ giữa chủ sử dụng với LĐ nước ngoài (cụ thể là LĐ VN) thường rất phức tạp. Trong khi đó, thủ tục đi lại giữa VN với các nước Trung Đông rất khó khăn. Vì vậy, khả năng lớn là những vụ việc phát sinh sẽ khó được doanh nghiệp XKLĐ cũng như cơ quan quản lý nhà nước về XKLĐ nắm bắt và giải quyết kịp thời. Vụ việc xảy ra với hơn 200 LĐ nữ ở Jordan gần đây là một ví dụ điển hình.

Như vậy, tất cả các mục tiêu mà hoạt động XKLĐ hướng tới đều khó lòng thực hiện được. Vì thế, mặc dù chủ trương tăng cường XKLĐ là cần thiết, nhưng đối với trường hợp cụ thể của thị trường Trung Đông, có lẽ các cơ quan chức năng và doanh nghiệp XKLĐ cần phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi thực hiện. Không thể chạy theo số lượng, vì thành tích (của cơ quan quản lý nhà nước) và doanh thu (của doanh nghiệp XKLĐ) mà quên đi lợi ích thiết thân của người LĐ.

Theo TTO