Chuyện tháo dỡ những "cỗ quan tài hạt nhân"

Thứ tư, 16/07/2008

Đối với nhiều nước EU, các tàu ngầm hạt nhân đã qua sử dụng của Hải quân Nga được ví như như những "cỗ quan tài hạt nhân "

10 năm trước Nga đã bắt đầu triển khai các hoạt động tháo dỡ những tàu ngầm hạt nhân không còn được sử dụng trong đội hình chiến đấu của hải quân. Tuy nhiên, cho đến tận bây giờ kết quả thu được vẫn không mấy hiệu quả vì đây là một công việc hết sức nguy hiểm và khó khăn. Đối với nhiều nước EU, các tàu ngầm hạt nhân đã qua sử dụng của Hải quân Nga được ví như như những "cỗ quan tài hạt nhân"

Vấn đề khó khăn mà Nga đang phải đối mặt lúc này là phải tháo dỡ toàn bộ khoảng 200 tàu ngầm và tàu nổi hạt nhân không còn sử dụng trong biên chế của lực lượng hải quân vì chúng đòi hỏi những kỹ thuật xử lý tiên tiến nhất để tránh mọi rủi ro tai nạn có thể phát sinh trong quá trình tháo dỡ, đồng thời công việc này cũng cần rất nhiều tiền của để thực hiện thành công.

Yevgeny Kudryavtsev – Giám đốc Cục tháo dỡ và tái chế nguyên liệu hạt nhân của Cơ quan năng lượng nguyên tử Nga (Russian Nuclear Power Agency) cho biết, nhiệm vụ tháo dỡ tất cả các tàu ngầm và tàu nổi hạt nhân đã qua sử dụng này rất phức tạp và tốn kém. Theo kế hoạch đặt ra từ 10 năm trước, đến năm 2010 tất cả số lượng tàu hạt nhân đã bị loại bỏ phải được tháo dỡ.

Tuy nhiên, ông Yevgeny Kudryavtsev cũng nói rằng: “Việc tháo dỡ ở đây không đồng nghĩa với việc tháo dỡ hoàn toàn xuất phát từ hai vấn đề hết sức nan giải hiện nay là kỹ thuật và kinh tế. Giống như những con cá chết, những tàu ngầm này sẽ được bảo quản sống tại các căn cứ hải quân và nhà máy đóng tàu trên bờ biển”.

Các chuyên gia về kỹ thuật hạt nhân cũng cho biết toàn bộ rác thải hạt nhân trên những tàu ngầm này sẽ vẫn phải “nằm đợi” ở các căn cứ hải quân ở mức độ vượt quá 25 triệu đơn vị phóng xạ Ci (Curie) và tổng khối lượng cần dỡ bỏ là hơn 150.000 tấn với một lý do rất đơn giản là Nga chưa từng được chuẩn bị và sẵn sàng “tiêu hoá” một khối lượng rác thải hạt nhân lớn như thế này.

Hàng năm, tại Nga có khoảng từ 14 đến 16 tàu ngầm buộc phải loại bỏ khỏi đội hình chiến đấu vì không còn đáp ứng được các tiêu chuẩn về kỹ thuật và công nghệ, trong khi chỉ có từ 3 đến 4 tàu ngầm trong số này được tiến hành dỡ bỏ. Đây chính là nguyên nhân khiến số lượng rác thải hạt nhân ngày càng ứ đọng nhiều hơn tại 4 căn cứ đóng tàu hải quân đã mở rộng hết khả năng lưu trữ.

Đáng chú ý là cơ sở hạ tầng ở các căn cứ này hiện tại không đáp ứng được các tiêu chuẩn về độ an toàn kỹ thuật nên khả năng xảy ra tai nạn từ hàng chục tấn nguyên liệu hạt nhân ở dạng chất lỏng và rắn trên những con tàu này là hoàn toàn có thể. Trong trường hợp xảy ra tại nạn, hậu quả sẽ còn khủng khiếp hơn nhiều lần thảm họa Chernobyl.

Ngay từ năm 1998 Bộ Quốc phòng Nga đã phải đảm nhận nhiệm vụ hết sức nằng nề này. Giải pháp được các quan chức quốc phòng nước này đưa ra lúc đó là “bảo quản khô” những tàu ngầm hạt nhân đã qua sử dụng bằng cách đưa chúng lên bờ vào bảo quả trong các conterner được xây dựng kiên cố bằng bê tông cốt thép để tiết kiệm chi phí và chờ đợi nhận được sự trợ giúp của cộng đồng quốc tế để tiến hành tháo dỡ vì một mình Nga không thể có khả năng giải quyết vấn đề rất phức tạp này.

Theo thoả thuận đối tác toàn cầu chống phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt được ký kết giữa các quốc gia trong nhóm G8, từ năm 2002 đến năm 2012 Nga đã và sẽ nhận được khoản tiền 20 tỷ USD để thực hiện các hoạt động dỡ bỏ các tàu ngầm sử dụng năng lượng hạt nhân đã qua sử dụng.

Những đối tác chính phối hợp với Nga để tiến hành tháo dỡ những “cỗ máy hạt nhân” này là Anh, Pháp, Đức, Na Uy, Thụy Điển. Chương trình này của Nga cũng đã nhận được các nguồn hỗ trợ về tài chính của quỹ Northern Dimension, Chương trình hỗ trợ kỹ thuật của châu Âu TACIS và Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA. Hiện tại Nga cũng đã đạt được một số thoả thuận với các đối tác khác như Mỹ, Nhật, Canada, Italia.

Theo những báo cáo gần đây nhất của Cơ quan năng lượng nguyên tử Nga, trong sáu năm qua các đối tác nước ngoài đã thực hiện các trợ giúp tài chính tạo điều kiện để Nga tháo dỡ thành công hoàn toàn 26 tàu ngầm và 14 tàu nổi hạt nhân. Trong điều kiện kinh tế của mình Nga cũng đã nỗ lực để tháo dỡ 70 tàu nổi hạt nhân đã qua sử dụng.

Tổng khối lượng rác thải từ tàu ngầm hạt nhân của Nga cần phải được loại bỏ hiện nay còn khoảng 1,5 triệu tấn. Mỗi năm Nga chỉ có thể tiến hành dỡ bỏ một phần nhỏ trong số những con tàu đang nằm tại những căn cứ hải quân sau đó vận chuyển chúng bằng những tuyến đường tàu hoả đặc biệt từ Tây Bắc nước Nga đến nhà máy hoá chất Mayak ở khu vực Ural để xử lý.

Theo VTC