Quan hệ Sudan - Chad lại căng thẳng

Thứ sáu, 16/05/2008

Quân đội Sudan tuần tra trên các đường phố ở Thủ đô Khartoum sau cuộc tiến công của lực lượng JEM.

Quan hệ giữa Sudan và nước láng giềng Chad lại trở nên căng thẳng khi ngày 11-5, Tổng thống Sudan Al-Bashir tuyên bố "cắt đứt quan hệ ngoại giao với Chad", vì cho rằng Chính phủ Chad hậu thuẫn cuộc tiến công của lực lượng nổi dậy Phong trào công lý và bình đẳng (JEM) vào Thủ đô Khartoum.

JEM là tổ chức vũ trang lớn nhất chống Chính phủ trong số 12 nhóm phiến quân ở miền tây Sudan. Ðây là lần đầu lực lượng JEM vượt hàng nghìn km tiến vào Thủ đô Khartoum. Chính phủ Sudan ban bố lệnh giới nghiêm ở Khartoum và triển khai thêm các lực lượng an ninh ở Thủ đô để đánh bật lực lượng JEM. Sau hai ngày xung đột, quân đội Sudan cho biết, cuộc tiến công của JEM đã làm gần 100 phiến quân, trong đó có tư lệnh chỉ huy lực lượng JEM chết, 90 lính chính phủ và 30 dân thường cũng thiệt mạng.

Ngày 12-5, Chính phủ Chad tuyên bố đóng cửa biên giới với Sudan, ra lệnh đóng cửa các ngân hàng và công ty Sudan đang làm ăn trên lãnh thổ Chad, cấm lưu hành các dòng sách báo và âm nhạc Sudan ở nước này. Lệnh cấm nói trên đã trực tiếp ảnh hưởng và gây khó khăn cho công việc cứu trợ 240 nghìn người tị nạn Darfur, Sudan, hiện đang sống trong 12 trại tị nạn ở Chad. Ngày 13-5, Bộ Ngoại giao Sudan thông báo các nhân viên Ðại sứ quán Chad tại Khartoum trong vòng một tuần phải rời khỏi Sudan.

Quan hệ giữa Sudan và Chad căng thẳng ngay sau khi nổ ra cuộc khủng hoảng ở Darfur năm 2003. Cả hai chính phủ đều luôn tố cáo lẫn nhau hậu thuẫn các lực lượng đối lập nước bên kia nhằm gây mất ổn định lẫn nhau. Những ngày cuối tháng 12-2005, quan hệ hai nước trở nên căng thẳng khi Tổng thống Chad Idriss Deby tuyên bố "tình trạng chiến tranh" với nước láng giềng Sudan.

Nguyên nhân là do trước đó, lực lượng nổi dậy chống Chính phủ ở Chad "Tập hợp vì dân chủ và tự do" (RDL) đặt trên đất Sudan, đã nhiều lần tiến công quân đội Chad. Chad cho rằng các cuộc tiến công của RDL đều do Chính phủ Sudan giúp đỡ về vũ khí, tài chính và nơi ẩn náu. Tháng 2-2008, các lực lượng nổi dậy ở Chad, trong đó có RDL, một lần nữa, từ vùng biên giới với Sudan, mở cuộc tiến công dữ dội vào gần Thủ đô N’Djamena của Chad. Chính phủ Chad tố cáo Sudan muốn gây mất ổn định ở Chad nhằm đánh lạc hướng và phân tán bớt sự chú ý của dư luận thế giới về cuộc khủng hoảng ở Darfur.

Những diễn biến trong quan hệ giữa Sudan và Chad đang làm phức tạp thêm cuộc khủng hoảng ở Darfur, khiến quan hệ giữa hai nước vốn căng thẳng từ năm năm nay trở nên nghiêm trọng, đe dọa gây mất ổn định ở khu vực Ðông và Trung Phi. Trong bối cảnh bạo lực leo thang và khủng hoảng chính trị kéo dài ở một số nước châu Phi, cuộc "chiến tranh lạnh" giữa Sudan và Chad gây bất lợi cho các kế hoạch hòa bình ở châu Phi.

Dư luận lo ngại Hiệp định hòa bình, không xâm lược và can thiệp công việc nội bộ của nhau mà Chad ký với Sudan tháng 3-2008 có nguy cơ tan vỡ. Mới đây, Ban lãnh đạo Liên minh châu Phi (AU) và Tổng thư ký LHQ Ban Ki Mun đã kêu gọi hai bên bình tĩnh, thực hiện các biện pháp đối thoại hòa bình và ngừng việc triển khai quân tại vùng biên giới giữa hai nước.

Theo ND