Thị trường lúa gạo: Đã đến lúc mở cửa xuất khẩu

Thứ ba, 24/06/2008

Cho đến thời điểm hiện tại, có lẽ đã có đủ những căn cứ để dỡ bỏ lệnh tạm dừng ký kết các hợp đồng xuất khẩu gạo mới đã ban hành từ đầu năm nay.

Trước triển vọng sáng sủa của sản xuất, việc tiếp tục triển khai ký kết các hợp đồng xuất khẩu gạo mới ngay từ bây giờ sẽ giúp cho thị trường trong nước tránh được tình trạng sốt lạnh rất có thể sẽ xảy ra trong những tháng tới, khi vào vụ thu hoạch

Trúng mùa: coi chừng... “úng giá”

Thứ nhất, nhờ được kích thích mạnh bởi cơn sốt nóng giá gạo thế giới liên tục trong thời gian qua và những nỗ lực vượt bậc của nông dân cả nước, cũng như của cả bộ máy quản lý, chúng ta hoàn toàn có thể tin vào triển vọng trúng lớn một năm sản xuất lúa gạo.

Trước hết, tại vựa lúa lớn nhất cả nước, cho dù diện tích gieo cấy vụ đông xuân vừa qua có giảm chút ít và cho dù khối lượng gạo xuất khẩu so với cùng kỳ cũng đã tăng mạnh, nhưng do chúng ta đã đại thắng nhờ tăng năng suất lúa, cho nên tồn kho gạo dành cho xuất khẩu vẫn cao hơn cùng kỳ năm 2007.

Tiếp theo, cho dù diện tích gieo cấy lúa đông xuân của miền Bắc cũng giảm so với cùng kỳ, nhưng có thể nói, nông dân ở đây đã “chuyển bại thành thắng”.

Những thông tin về việc nông dân vùng đồng bằng sông Hồng, cũng như toàn miền Bắc giành năng suất lúa cao hơn nhiều so với vụ trước tới tấp bay về khiến chúng ta hoàn toàn có thể “thở phào nhẹ nhõm” trước hiểm hoạ giặc rét gây mất mùa trên diện rộng đã có lúc tưởng chừng khó tránh khỏi.

Tiếp nữa, cũng do được kích thích cực kỳ mạnh bởi cơn sốt nóng giá gạo liên tục trong thời gian qua của thị trường thế giới, việc diện tích lúa hè thu của miền Nam, đặc biệt là của vựa lúa lớn nhất cả nước tăng đại nhảy vọt, có lẽ là một “bảo đảm bằng vàng” để chúng ta có thể giành một năm đại thắng trong sản xuất lúa gạo, bởi chỉ cần đạt năng suất như năm 2007 thì chúng ta cũng đã có thêm khoảng 1,3 triệu tấn lúa.

Cuối cùng, cũng vẫn vì nguyên nhân chủ yếu nói trên, gần như chắc chắn diện tích lúa vụ ba của vựa lúa lớn nhất cả nước cũng sẽ tăng đột biến, mà đây lại chính là vụ còn nhiều tiềm năng tăng diện tích nhất.

Trong điều kiện như vậy, việc tiếp tục ký kết các hợp đồng xuất khẩu mới là cần thiết không chỉ bởi có đủ nguồn hàng cho xuất khẩu như dự kiến, thậm chí có thể tăng khá, mà còn bởi việc “đắp đập be bờ” như hiện nay chắc chắn sẽ làm cho giá lương thực trong nước bị “tụt dốc” trong những tháng tới.

Bởi lẽ, cùng với những tin vui đó, tâm lý hoảng loạn do mất mùa sẽ tan biến rất nhanh, trong khi nguồn cung tăng mạnh, xuất khẩu lại không được đẩy mạnh, tình trạng “ngập úng” là không thể tránh khỏi.

Và bài học ôn cố tri tân

Thứ hai, việc tiếp tục ký kết các hợp đồng xuất khẩu mới đồng nghĩa với việc tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng nông sản chiến lược này còn bắt nguồn từ chỗ bảo đảm lợi ích của quốc gia.

Bởi lẽ, theo logic thông thường, sau khi đạt “mức đỉnh không tưởng” trên 1.000 USD/tấn trong hai tháng 4 và 5 vừa qua, giá gạo thế giới hạ nhiệt là điều sẽ xảy ra.

Việc trong tuần cuối cùng của tháng 5 đã rơi tự do 100 USD/tấn khiến giá gạo thế giới chỉ còn ở mức trên 900 USD/tấn có nhiều khả năng chỉ là bước khởi đầu. Hơn thế, những thông tin gần đây cũng đã cho thấy, lúa gạo thế giới năm nay vẫn được mùa, cho dù thiên tai liên tục xảy ra.

Về phương diện này, có lẽ chúng ta cũng cần “ôn lại bài học chờ cho thị trường thế giới đại hạ giá mới đẩy mạnh xuất khẩu” cách đây vừa tròn một thập kỷ.

Đó là, ở thời điểm năm 1998, do thị trường lúa gạo thế giới bị hoảng loạn cũng bởi những tác động của năm “El Nino thế kỷ” 1997 - 1998 và cũng để thị trường lúa gạo trong nước không bị cuốn theo cơn sốt nóng giá cả thế giới, chúng ta cũng đã từng phải tạm ngừng ký kết các hợp đồng xuất khẩu gạo trong những tháng giữa năm và chỉ xuất khẩu “nhỏ giọt” trong những tháng cuối năm.

Và hệ quả tất yếu của những giải pháp này là, do sản lượng lúa tăng đại nhảy vọt 1,622 triệu tấn, nhưng khối lượng gạo xuất khẩu trong năm này chỉ tăng nhỏ giọt 155 ngàn tấn, cho nên ít nhất đã có khoảng nửa triệu tấn gạo trong năm này phải “giam trong kho” để chờ giá gạo thế giới “rơi tự do” trong năm 1999 (giảm từ 305,42 USD/tấn xuống chỉ còn 248,97 USD/tấn, tức giảm 56,45 USD/tấn và 18,48%) chúng ta mới đẩy mạnh xuất khẩu.