Cắt khúc... quản lý phát hành

Thứ ba, 22/07/2008

Cấp phép một nơi, xác nhận kết quả phát hành một nẻo, vậy cơ quan quản lý nào chịu trách nhiệm giám sát?

Gần 2.400 tỷ đồng là số tiền DN niêm yết trên cả 2 sàn HOSE và HASTC huy động được qua TTCK trong nửa đầu năm 2008, song có bao nhiêu triệu cổ phiếu được niêm yết bổ sung thì khó có thể thống kê được và UBCK cũng chưa công bố.

Lý do giải thích cho việc chậm trễ đưa cổ phiếu phát hành thêm vào giao dịch có nhiều, như DN chưa hoàn tất đợt phát hành, chưa được cấp giấy đăng ký kinh doanh lại, chưa được UBCK xác nhận kết quả chào bán, chưa chọn được ngày đưa cổ phiếu vào giao dịch...

Mới đây, UBCK có công văn phân cấp cho Sở GDCK TP. HCM và TTGDCK Hà Nội tự xem xét kết quả chào bán và cho niêm yết bổ sung số cổ phiếu chào bán thêm này, nếu cần thiết có thể yêu cầu kiểm toán vốn trước khi chấp thuận niêm yết bổ sung. Liệu quyết định này có tạo thuận lợi cho DN sớm đưa cổ phiếu vào giao dịch?

Việc phân cấp cho Sở GDCK/TTGDCK xem xét kết quả chào bán và cho niêm yết bổ sung cổ phiếu chào bán thêm có thể giảm tải áp lực công việc vốn quá căng thẳng với các chuyên viên của UBCK, nhất là khi có tới gần 1.000 bộ hồ sơ đăng ký công ty đại chúng đã được gửi tới UBCK, trong đó có không ít đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng đang bị đánh dấu hỏi xem xét.

Đối với DN niêm yết, quy trình của một đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng bao gồm nhiều bước thực hiện, trong đó DN phải nộp hồ sơ xin cấp phép phát hành lên UBCK, khi được chấp thuận, họ tiến hành chào bán cổ phiếu, sau đợt phát hành, DN phải tiến hành đăng ký kinh doanh lại, sau đó có báo cáo gửi UBCK, khi có chấp thuận của UBCK, Sở GDCK/TTGDCK mới ra quyết định chấp thuận nguyên tắc niêm yết cổ phiếu bổ sung, DN chọn ngày niêm yết bổ sung, căn cứ vào đó Sở GDCK/TTGDCK thông báo ngày giao dịch. Với nhiều thủ tục như trên, việc phân cấp cho Sở GDCK/TTGDCK được kỳ vọng là sẽ rút ngắn thời gian xét duyệt thủ tục, tạo thuận lợi để cổ phiếu mới nhanh chóng được giao dịch.

Tuy nhiên, bỏ qua những lý do rất hợp lý đó, còn không ít ý kiến tỏ ý băn khoăn khi việc cấp phép phát hành lại ở một nơi, xác nhận kết quả chào bán lại ở cơ quan khác, trong khi các ngành, lĩnh vực khác, cơ chế một cửa đang được tích cực triển khai. Một DN niêm yết thực hiện đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng từ đầu năm 2008 cho hay, thời gian nộp hồ sơ xin cấp phép phát hành không hề ngắn. Tương tự, thời gian chờ được xác nhận kết quả phát hành cũng khiến DN khá sốt ruột. Để công việc nhanh hơn, DN này phải cắt cử hẳn kế toán trưởng túc trực tại Hà Nội lo thủ tục.

Không có quy định cụ thể về thời gian phải có câu trả lời cho DN về việc xác nhận kết quả chào bán cổ phiếu ra công chúng, chỉ có câu nói chung chung là DN phải nộp đầy đủ hồ sơ, đồng thời khi có xác nhận của ngân hàng (nơi phong tỏa tài khoản nộp tiền mua cổ phần) thì UBCK sẽ ra thông báo xác nhận. Điều này khiến DN lo ngại Sở GDCK/TTGDCK là nơi không tiếp nhận hồ sơ của đợt phát hành ngay từ đầu, liệu việc xác nhận kết quả chào bán có kéo dài thời gian và thủ tục hơn thông lệ trước đây?

Hơn nữa, thông thường thì cơ quan nào cấp phép sẽ là nơi theo dõi xem giấy phép đó được thực hiện đến đâu, đôn đốc để cho quá trình thực hiện diễn ra đúng quy định. Nay quy định như trên, chả lẽ UBCK chỉ chịu trách nhiệm mỗi việc cấp phép? Quá trình DN thực hiện phát hành, cơ quan nào sẽ là nơi giám sát? Nếu đợt phát hành có dấu hiệu vi phạm ngay trong quá trình thực hiện thì liệu có bị thổi còi hay đợi đến khi xong đợt phát hành, Sở GDCK/TTGDCK có phát hiện ra vi phạm thì lúc đó mới xử lý?

Một giải pháp cho vấn đề này được UBCK bật đèn xanh là "nếu cần thiết có thể yêu cầu kiểm toán vốn trước khi chấp thuận niêm yết bổ sung". Việc kiểm toán vốn, theo tìm hiểu của ĐTCK, chưa được thực hiện với bất cứ DN niêm yết nào, mà mới chỉ thực hiện với một số công ty đại chúng đã hoàn thành đợt phát hành nhưng hồ sơ nộp lên UBCK có nhiều điểm bị nghi ngờ. Nay do không tham gia xem xét, theo dõi hồ sơ phát hành ngay từ đầu, liệu có dẫn tới việc để chắc ăn, Sở GDCK/TTGDCK cứ yêu cầu DN kiểm toán vốn trước khi niêm yết bổ sung? Chưa kể chi phí phát sinh đối với DN, thời gian cổ đông chờ đợi cổ phiếu mới được giao dịch kéo dài thêm sẽ là điều đáng nói trong những trường hợp này.

Trong định hướng hoạt động quản lý phát hành thời gian tới, UBCK có đưa ra thông điệp rút ngắn thời gian cấp phép nhằm đảm bảo hiệu quả đợt phát hành vì thời gian cấp phép càng dài trong bối cảnh thị trường có nhiều thay đổi, càng tăng tính rủi ro. Bên cạnh đó, UBCK cũng cho rằng, để đảm bảo việc sử dụng vốn phát hành đúng mục đích, việc hậu kiểm sử dụng vốn sau khi phát hành cần được đẩy mạnh. Cấp phép một nơi, xác nhận kết quả phát hành một nẻo, vậy cơ quan quản lý nào chịu trách nhiệm giám sát việc sử dụng vốn?

Đằng sau mỗi quyết định đều có mặt tích cực và mặt chưa tích cực, song với TTCK, điều quan trọng là quyết định sao để tạo thuận lợi cho DN và bảo vệ tối đa quyền lợi của NĐT, nhất là những NĐT cá nhân nhỏ lẻ vốn thấp cổ bé họng.