Giãn tiến độ IPO - lợi bất cập hại

Thứ năm, 15/05/2008

Doanh nghiệp cần phát hành cổ phiếu lần đầu (IPO) ra công chúng để huy động vốn. Thị trường chứng khoán thì ảm đạm do không có cổ phiếu nào mới hấp dẫn nhà đầu tư. Những hệ lụy do giãn IPO khó tính toán trong ngắn hạn.

Tốc độ sắp xếp và cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đang chậm lại do nhiều nguyên nhân. Trong số đó đáng kể nhất là việc chờ cơ chế chính sách đồng bộ, giải quyết nợ đọng, chế độ đối với người lao động, các thủ tục hành chính phức tạp và những vướng mắc phát sinh khi thực hiện.

Nhiều quan điểm cho rằng, diễn biến trên thị trường chứng khoán hiện nay không thuận lợi cho việc cổ phần hóa và phát hành cổ phiếu ra công chúng.

Cần có thứ tự ưu tiên IPO?

PGS. TS Nguyễn Đăng Nam, Chủ tịch Hội đồng Học viện Tài chính, cho rằng nên xem lại việc giãn đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) với những doanh nghiệp đang phát triển tốt, uy tín, nhất là khi họ đang khát vốn.

Theo ông Nam, không thể đánh đồng các doanh nghiệp với nhau. Và ông cũng bất bình với việc giãn IPO mà cho rằng với những doanh nghiệp phát triển tốt, có uy tín vẫn cần được tiến hành IPO và Cổ phần hóa theo đúng lộ trình. Điều quan trọng là những doanh nghiệp cần phải chọn được nhà đầu tư chiến lược và tính đúng giá trị cổ phiếu thì chắc chắn nhà đầu tư sẽ tham gia. Hơn nữa, doanh nghiệp phải thông tin rõ ràng cho nhà đầu tư hiểu và có niềm tin về kế hoạch hoạt động của mình sau cổ phần hóa.

Ông Đào Văn Hưng – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, EVN muốn được IPO để tăng vốn sản xuất. Nếu vay ngân hàng thì rất khó mà lãi suất lại cao. Vì thế, ngành điện rất cần IPO để có vốn mở rộng sản xuất. “Thực tế là vay vốn tín dụng của ngân hàng hiện rất khó khăn, không những chịu lãi suất cao như 19%/ năm mà nhiều khi doanh nghiệp phải “vái lạy” ngân hàng mới vay được tiền”-ông Hưng phàn nàn.

EVN đang đầu tư cho 25 nhà máy điện cho khoảng 1.000 công trình lưới với kinh phí 150.000 tỷ đồng. Như tổng sơ đồ VI đã được Thủ tướng phê duyệt cần 800.000 tỷ đồng cũng đang khan vốn. Ngành điện có đề xuất việc cho phép tiếp tục thực hiện cổ phần hóa các công ty điện lực, để làm cho nhiều nhà đầu tư tham gia vào ngành điện. Tính minh bạch sẽ cao hơn, chắc chắn hiệu quả quản lý cũng cao hơn. “Thực tế, ngành điện đã phát hiện ra hiện tượng nhân viên lấy tiền thu từ điện để đi làm việc khác. Nếu chuyển sang mô hình cổ phần thì họ sẽ không lấy chính tiền của mình để đi làm việc khác”, ông Hưng nhấn mạnh.

Từ nhu cầu IPO của một số doanh nghiệp đang “khát” vốn, Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cũng phân tích: Một số dự án trọng điểm của quốc gia (như ngành điện) rất xứng đáng được coi là dự án ưu tiên. Ngành điện rất cần có vốn để đạt được công suất mới và khắc phục tình trạng thiếu điện nghiêm trọng hiện nay. Những dự án như vậy cần được đưa lên sàn chứng khoán và có thể huy động tiền vốn theo mức độ cần thiết”.

Theo ông Nam, tùy từng điều kiện DN mà mỗi đơn vị xác định cho mình phương án IPO thích hợp. Chủ trương của Chính phủ là giãn IPO cũng là hợp lý. Nhưng giãn không phải là tất cả các doanh nghiệp đều giãn mà những doanh nghiệp nào vẫn cần cho quốc kế dân sinh, hoạt động hiệu quả thì không có lý do gì phải ngưng IPO để chậm cổ phần hóa. Còn điều quan trọng là sau khi cổ phần hóa, doanh nghiệp đó thực sự thay đổi về chất, nhân rộng được niềm tin của cổ đông.

Hãy để doanh nghiệp tự quyết

Tốc độ cổ phần hóa chậm lại cũng có phần do những lo ngại về lạm phát và những diễn biến của thị trường chứng khoán trong thời gian vừa qua. Phải chăng quá trình cổ phần hóa cần chờ đến khi thị trường chứng khoán sôi động trở lại?

Ông Nguyễn Đức Tặng, Phó cục trưởng cục Tài chính doanh nghiệp, Bộ Tài chính cho rằng, quan niệm IPO phải thu về gấp vài lần mệnh giá đã làm méo mó cách nhìn về cổ phần hóa và IPO. Nếu IPO với giá đúng giá trị thực của doanh nghiệp, dựa trên những thông tin minh bạch, rõ ràng quyền lợi của cổ đông được bảo đảm, thì nhà đầu tư trong và ngoài nước sẽ hưởng ứng.

Theo các chuyên gia kinh tế, trong tình hình thị trường chứng khoán đang xuống dốc như hiện nay việc ngăn cản không có những gương mặt mới hấp dẫn càng làm cho thị trường chứng khoán giảm. Trong bối cảnh này, thấy doanh nghiệp nào cần vốn, chấp nhận mức giá của thị trường thì cứ để doanh nghiệp tham gia thị trường góp phần làm sống động thị trường chứng khoán và làm cho cung-cầu cân đối. Nếu cứ để cho nhà đầu tư không muốn mua chứng khoán của các công ty đã niêm yết rồi mà không cho những công ty mới được IPO thì chúng ta sẽ làm cho thị trường chứng khoán giảm sự hấp dẫn.

Ông Lê Đăng Doanh khẳng định: “Thị trường chứng khoán cũng phải tuân thủ theo nguyên tắc của thị trường, tức là cung-cầu và cạnh tranh. Nếu doanh nghiệp nào thấy thời điểm thích hợp bán trái phiếu lần đầu ra công chúng thì không nên ngăn cản, vì đó là trách nhiệm và chủ trương của công ty, của từng doanh nghiệp. Tôi nghĩ rằng, nên để cho các doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm và thực hiện lên sàn theo giá, theo mức độ và theo cung cầu thị trường cho phép. Họ sẽ tự chịu trách nhiệm chứ chúng ta không nên quyết định thay cho doanh nghiệp vì chúng ta không chịu trách nhiệm về lỗ - lãi của họ”.

Ông Doanh cũng cho rằng, Chính phủ mong muốn bán được cổ phiếu của doanh nghiệp Nhà nước với giá cao nhất. Nhưng đó là ý định, còn nếu thực hiện ý định đó bằng cách ngăn cản hành chính thì lại can thiệp vào qui luật cung cầu của thị trường. “Tôi nghĩ rằng, can thiệp này là không cần thiết và cũng không chắc là đem lại lợi ích cho các doanh nghiệp”-ông Doanh nhấn mạnh.

Theo ý kiến của các chuyên gia, nếu để cứu TTCK mà giãn IPO, thì biện pháp hành chính này chỉ dùng được trong thời gian ngắn. Còn theo mốc năm 2010 vẫn phải tiến hành IPO và hoàn thành cổ phần hóa 20 tổng công ty lớn, gần 400 doanh nghiệp. Quan trọng là giá trị của doanh nghiệp cần được định giá chính xác./.

Theo VOV