Người Việt ở Nga: Đón tết trong giá rét -6°C và lo âu

Thứ hai, 04/02/2008

Thời tiết lạnh giá ở Nga làm cái tết của người Việt thêm buồn, nhớ nhà. Tuyết rơi trên quảng trường Đỏ, những ngày cuối năm. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Những ngày mùa đông năm nay, đường phố Moscow ngập tràn tuyết trắng, trong lòng mỗi người dân của cộng đồng người Việt ở đây khắc khoải nhớ đến một cái tết ấm áp ở quê hương.

Tết Mậu Tý sắp đến rồi, có lẽ đây là năm không được vui nhiều như mọi năm. Điều dễ hiểu là năm 2007 vừa qua là một năm đầy biến động và khó khăn, thử thách đối với cộng đồng người Việt chúng tôi tại Nga.

So với các cộng đồng lao động nhập cư khác, cộng đồng người Việt ở Nga không lớn (hiện vào khoảng trên dưới 100.000 người), nhưng có tới trên 90% buôn bán lẻ ở chợ. Nay không được kinh doanh nữa thì họ sẽ ra sao, đi đâu về đâu, liệu có trụ lại được ở đất nước Nga này không?... Bao câu hỏi đầy băn khoăn, lo lắng.

Có thể nói đây là giai đoạn khó khăn nghiệt ngã nhất kể từ khi hình thành cộng đồng đến nay. Thậm chí có người còn ví nó như một "cơn bão" lớn, một năm thử thách lớn, một sự sàng lọc nghiệt ngã. Ai vượt qua được, sẽ tồn tại và trụ vững. Ai vốn nhỏ, lại thiếu năng động nhạy bén, không biến chuyển kịp đòi hỏi của tình hình mới, sẽ bị đào thải khỏi thương trường.

Một loạt trung tâm thương mại "kiêm" cả nơi cư trú của người Việt hơn một chục năm qua ở thủ đô Moscow như Saliut 3, Sông Hồng 1 và 3, Voikov, Togi... đều đã lần lượt "đội nón ra đi" sau khi Chính phủ Nga thực hiện thay đổi chính sách kiều dân, tăng cường kiểm soát người nước ngoài về quyền cư trú và luật cấm buôn bán lẻ tại các chợ đối với người nước ngoài tại Nga.

Chỉ trong bảy tháng đầu năm 2007, riêng ở Moscow, cộng đồng người Việt đã bị giảm tới 1.500 quầy bán hàng, hiện chỉ còn tồn tại ba cơ sở lớn là trung tâm kinh tế – thương mại quốc tế, tổ hợp thương mại Emeral và ASEAN. Vì thế, lượng người Việt trụ lại ở Moscow giảm đi đáng kể, hàng nghìn hộ không còn nơi ở và địa điểm bán hàng, nhiều người phải về nước.

Những ngày cuối năm tại sân bay Domodedovo và Secheremova 2, dòng người Việt sắp hàng rồng rắn lên máy bay nhiều hơn. Mọi người về Việt Nam dịp này với nhiều lý do và tâm trạng buồn vui lẫn lộn. Một là về ăn tết âm lịch ở Việt Nam, hai là hàng họ quá ế ẩm, về nước thăm gia đình chờ ra giêng sẽ quay lại Nga. Ba là chờ cơ hội sang năm mới 2008 xem tình hình làm ăn ở Nga có gì sáng sủa hơn không. Bốn là về hẳn vì hết đường hy vọng đổi đời ở đất Nga.

Chúng tôi, những người ở lại chuẩn bị đón tết trong giá rét -6 độ C. Các quầy bán sách báo, tranh ảnh, lịch... đưa từ Việt Nam sang nhộn nhịp khách Việt nhất. Các quầy bán thực phẩm thì đầy đủ hương vị Việt, từ thịt cá, rau, hoa quả, rượu bia, kẹo bánh, thuốc lá, đến phở tái, bún bò giò heo, bún cá, bún chả, nem... gì cũng có, nhằm phục vụ bà con ta trong những ngày đón tết Mậu Tý không khác gì các chợ ở Hà Nội, TP.HCM.

Chỉ có khác là không phải lo xa mua sẵn thức ăn để dành nhiều hơn trong tủ lạnh như trong dịp tết Tây hồi tháng trước, bởi trong những ngày đó người Việt thường ngại ra đường, đi cửa hàng sợ gặp rủi ro, phiền phức về giấy tờ và nạn say rượu của người Nga, nhỡ “không phải đầu cũng phải tai”... Điều đáng buồn là nhà hàng Sông Lam (Sơn Thu) đẹp đẽ và sang trọng vào loại bậc nhất của người Việt ở Moscow vừa bị cháy hồi tháng 9, nay đang sửa chữa nên không có dịp để bà con ta bên này đến đây sắm tết.

Ở nhà anh Nguyễn Mạnh Dũng, trên mâm cỗ tất niên, ngoài bánh chưng vợ chồng anh tự gói, còn có giò lụa, mọc đông, măng miến, bánh đa nem và nhiều thứ lặt vặt gợi nhớ tết quê. Anh là sinh viên tốt nghiệp loại giỏi của trường đại học Tổng hợp Moscow MGU trong những năm 1970, được giữ lại trường làm phụ giảng, ở lại Nga, lấy vợ Nga. 

Mâm cỗ tất niên đầy đủ nhưng gia đình anh vẫn thấy thiếu thiếu. Vẫn còn thiếu hơi rét ngòn ngọt của Hà Nội với mưa phùn lộc biếc. Thiếu cảm giác quây quần thật sự giữa đại gia đình của mình, chúc thọ bố mẹ già, mừng tuổi trẻ con... Vì thế nỗi nhớ vẫn cứ khó nguôi. Vì thế mà đúng giao thừa thường vẫn rơi nước mắt.

Mặc dù sinh viên Việt Nam tại Nga không được may mắn như ở các nước châu Âu khác, visa của họ không cho phép được tự do đi tham quan các quốc gia lân cận. 

Nhất là để đảm bảo an ninh trong những ngày nước Nga đang chuẩn bị bầu cử tổng thống, ngay cả việc đi tham quan các thành phố khác trong nước Nga cũng trở nên khó khăn. Và mặc dù giá cả hầu hết các mặt hàng đều đắt đỏ, song có thể nói cánh sinh viên Việt Nam ở các trường đại học là vô tư hỉ hả nhất.

Sau khi tập trung để nghe quyết định khen thưởng cho 21 đơn vị lưu học sinh và 678 sinh viên, nghiên cứu sinh có thành tích xuất sắc trong học tập và công tác năm học 2006 - 2007 do đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Liên bang Nga Bùi Đình Dĩnh ký ngày 14.1.2008, để đỡ buồn vì nhớ nhà, họ tập trung lại trong các ốp, nâng lên đặt xuống “zô zô” là vui lắm rồi.

Riêng sinh viên Việt Nam tại TP Astrakhan vẫn như mọi năm, đón tết rôm rả hơn cả, họ tổ chức hẳn một đêm ca nhạc. Đêm diễn được mở màn bằng tiết mục múa rồng hoà cùng với tiếng nhạc trống, nhạc chiêng đã tạo nên sự ngạc nhiên đến ngỡ ngàng của những sinh viên Nga và nước ngoài có mặt.

Sang năm 2008, cộng đồng người Việt tại Nga sẽ phải nỗ lực hơn nữa để hỗ trợ nhau ổn định đời sống trong điều kiện chính quyền sở tại đang điều tiết sự hiện diện và lao động của người nước ngoài, các khu đất tại cơ sở buôn bán có thể bị nằm trong diện quy hoạch, phải giải toả.

Nhìn chung cơ sở vật chất của các điểm buôn bán còn khá thô sơ, trong lúc chính quyền sở tại đòi hỏi phải trang bị khang trang, hiện đại, nếu không đáp ứng có nguy cơ bị đóng cửa. Mặt khác, người Việt tại Nga cũng nhận thức được rằng với sự bùng nổ hiện nay của hệ thống bán lẻ ở Nga, các siêu thị mọc lên như nấm, thu nhập của người dân Nga tăng nhanh, hình thức kinh doanh chợ sẽ ngày càng bị cạnh tranh khốc liệt. 

Do đó, phương hướng cơ bản nhất vẫn là chuyển hướng sang các lĩnh vực sản xuất hàng hoá và dịch vụ hợp pháp, minh bạch, chất lượng cao.

Theo Sài Gòn Tiếp Thị